Boekaankondiging

Door Leo ten Hag

Inleiding bij ‘boekaankondigingen’

De hier aangekondigde boeken vormen een kleine en persoonlijke selectie van recent verschenen boeken met een archeologisch onderwerp. De begeleidende teksten zijn (meestal) overgenomen uit een persbericht, recensie of van de site van de betreffende uitgever gehaald. Deze teksten zijn niet altijd even kritisch of objectief (als dat laatste al mogelijk is). Ze geven echter wel een idee van het onderwerp/de inhoud van het boek. Wie zich aangespoord voelt om één van de hier aangekondigde boeken ter hand te nemen: oordeel vooral zelf! En wie suggesties heeft voor publicaties: laat dit aan ons weten door een mail te sturen naar de samensteller van deze rubriek.

[Boeken voorzien van een * zijn opgenomen in onze AWN bibliotheek en kunnen daar geleend worden].

 

De Lentse Lus archeologisch ontrafeld
De Lentse Lus archeologisch ontrafeld

S. Brussé en C.W. Koot (red.), 2018:

De Lentse Lus archeologisch ontrafeld

Bewoningssporen uit de Middeleeuwen en vondsten uit de Tweede Wereldoorlog (Archeologische Berichten Nijmegen 68).

“Bij station Lent ligt de fietstunnel die onder de Prins Mauritssingel voert. Ten tijde van de civieltechnische werkzaamheden voor de herinrichting van dit kruispunt met de Laauwickstraat en de aanleg van de fietstunnel stond deze locatie te boek als de Lentse Lus. Deze naam refereert aan het huidige kruispunt en verkeerstromen, maar typeert tevens wat deze locatie tijden lang is geweest; namelijk een kruispunt van wegen. (…).
Gelegen op de noordelijke over van de Waal, tegenover de stad Nijmegen nam Lent niet alleen infrastructureel een belangrijke positie in, daarmee was het militair-strategisch ook een plaats van betekenis. Dit belang blijkt uit de nabije aanwezigheid van het middeleeuwse kasteel Lent, dat tegen het einde van de 16e eeuw plaats moest maken voor schans Knodsenburg. Tijdens gevechten rondom Knodsenburg, in 1585, 1591 en 1672, strekte het strijdtoneel zich uit tot de Lentse Lus. Tientallen loden kogels verschoten met pistolen, karabijnen en vooral musketten zijn hiervan het resultaat. Eeuwen later, in september 1944 lag de Lentse Lus wederom in de frontlinie. Ook hiervan zijn archeologische getuigenissen aanwezig op de Lentse Lus.”
Het boek is te bestellen bij SPA Uitgevers.

 

Jaarboek Nederlandse Archeologie 2017

 

Jaarboek 2017 Nederlandse Archeologie

Stichting Archeologie & Publiek brengt in samenwerking met Pronk Producties en met medewerking van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in maart 2018 het Jaarboek van de Nederlandse Archeologie 2017 uit.

Het Jaarboek is een bundel van 165 pagina’s van de twintig meest toonaangevende archeologische opgravingen.
De genomineerde opgravingen zijn gekozen door een commissie voorgezeten door Jos Bazelmans (RCE). De commissie bestond verder uit Willemien van de Langemheen (RCE), Dietske Bedeaux (SAP), Pieter Pronk (Pronk Producties en ARCH), Nico van der Feest (Aeres Milieu), Mart Hoffmann (amateurarcheoloog), Hans van Haren (geïnteresseerd publiek).
Het Jaarboek kan via deze link worden besteld.

 

Paradise Lost?

Uitgegeven door: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Auteur(s): J.H.M. Peeters/ D.C.M. Raemaekers/ I. Devriendt/ P.W. Hoebe/ M.J.L.Th. Niekus/G.R. Nobles/ M. Schepers

Paradise Lost?

Deze rapportage bundelt synthetiserend onderzoek over de bewoningen en landgebruik in de steentijd van Nederland.
© Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 2017

← Hier te downloaden of te lezen (  261 blz.) via de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

In deze analyse is uitgegaan van drie overkoepelende thema’s: ‘mens en materiaal’, ‘mens en ruimte’ en ‘mens en omgeving’. De opbrengst aan nieuwe kennis is zeer wisselend. Voor een beperkt aantal onderwerpen heeft het onderzoek nieuwe kennis opgeleverd, voor een groter aantal onderwerpen niet. Geconcludeerd wordt dat er een betere afstemming moet komen tussen vragen uit de NOaA en de mogelijkheden die maltaonderzoeksresultaten bieden. In potentie is namelijk veel data beschikbaar. Er wordt benadrukt dat er veel meer integrale benadering van onderzoek noodzakelijk is waarbij specialisten in een vroeg stadium betrokken dienen te worden. Rapporten en (specialistische) datasets moeten beter beschikbaar zijn voor verdiepend onderzoek.

Oogst voor Malta
De studie is uitgevoerd in het kader van het onderzoeksprogramma Oogst voor Malta van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Binnen dit programma worden de resultaten van al uitgevoerde opgravingen onder de loep genomen. Opgravingsgegevens worden op die manier omgezet in kennis en op basis van deze nieuwe kennis worden vragen uit de Nationale Onderzoeksagenda Archeologie beantwoord en nieuwe onderzoeksvragen geformuleerd.

Voor wie
Dit wetenschappelijke rapport is bestemd voor archeologen, landschapsonderzoekers en liefhebbers die zich bezighouden met steentijdarcheologie.
Deze publicatie is alleen in het Engels beschikbaar.

 

Wilfried Uitterhoeve, Billy Gunterman & Ruud Abma, Nieuwe historische atlas van Nijmegen.

Nieuwe Historische Atlas van Nijmegen

2000 Jaar geschiedenis aan de Waal (Nijmegen 2018). ISBN 9789460043444. Prijs: € 24,50.

Nijmegen heeft als oudste stad van Nederland
een zeer markante geschiedenis: stedelijke nederzetting voor Romeinen en Bataven; grensstad tussen verschillende machtsgebieden; vrije Rijksstad; vele malen frontstad, tot in de Tweede Wereldoorlog; rivierstad; burchtstad; vestingstad; machtigste stad van Gelre; industriestad. De stad was een vestigingsplaats voor militairen, van Romeinse legioenen tot de Koloniale Reserve. Vanaf het einde van de negentiende eeuw was er een toestroom van welgestelden, in de twintigste eeuw van tientallen kloosterorden. De stad werd een hoofdplaats van het katholiek hoger onderwijs. Dit alles heeft zijn stempel gedrukt op de ruimtelijke ontwikkeling van de tweeduizend jaar oude stad Nijmegen. Dat wordt in deze Nieuwe historische atlas van Nijmegen
uiteengezet in 35 korte hoofdstukken en ruim 200 illustraties: een selectie van het mooiste
en meest verhelderende materiaal aan reconstructie tekeningen, oude kaarten, pentekeningen,
luchtopnamen en andere foto’s.

Tekst: van Tilt  boeken

 

H. van Enckevort, J. Hendriks en M. Nicasie, 2017:
Nieuw licht op donkere eeuwen*.

 De overgang van de laat-Romeinse tijd naar de vroege middeleeuwen in Zuid-Nederland (Nederlandse Archeologische Rapporten 58; Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort)

← Hier te downloaden of te lezen (285 blz.) via de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

 

 Tom Buijtendorp, Het jaar 117.

Sporen van Trajanus en Hadrianus in de Lage Landen
(Omniboek,
 € 20,-) (in bewerking)

 

Het jaar 117
Het Jaar 117

Bespreking in NRC Handelsblad, vrijdag 26 januari 2018.

“In zijn nieuwe boek Het jaar 117. Sporen van Trajanus en Hadrianus in de Lage Landen beschrijft Tom Buijtendorp uitgebreid hoe in dat jaar door de roekeloze politiek van keizer Trajanus (53-117) het Romeinse Rijk aan de rand van de afgrond was geraakt. (…) Trajanus gebruikte, zo maakt Buijtendorp duidelijk, zijn machtsbasis in Neder-Germanië, de belangrijke grensprovincie waar hij bleef als gouverneur om zijn expansiepolitiek voor te bereiden. Hij trof regelingen met lokale heersers, deed beloftes en investeringen. Zo investeerde hij flink in de stad bij Nijmegen en stichtte vlakbij de grote ommuurde stad Xanten. Ook werden er wegen aangelegd en verdedigingsposten versterkt. (…) Wat Trajanus niet voorzag, was dat hij met het weghalen van troepen op verschillende plaatsen een machtsvacuüm achterliet dat gevuld zou worden met onrust. (…) Toen in 117 Trajanus, die intussen met zijn leger aan de Perzische Golf was aangeland, ernstig ziek werd en op de terugweg naar Rome stierf, leek een implosie van het enorme Romeinse Rijk een kwestie van tijd.

Buijtendorp schrijft: ‘Hadrianus die Trajanus opvolgde, doet dan echter iets dat uitzonderlijk was in de Romeinse geschiedenis. Binnen enkele dagen na zijn aantreden begint hij resoluut met terugtrekking van delen van het Romeinse leger uit het Midden-Oosten. En dat is meer dan een strategische terugtocht. Het is het begin van een nieuwe politiek’. Expansie, die eeuwen de Romeinse buitenlandse politiek had gedomineerd, wordt ingeruild voor die van consolidatie. Hadrianus besefte als geen ander dat het Rijk slechts kon blijven voortbestaan als het zijn buitengrenzen en eigen achterland op orde had.
Nadat de onlusten waren onderdrukt maakte Hadrianus dan ook meteen een hele serie inspectiereizen langs de grenzen van het Rijk, te beginnen langs de Noordgrens, inclusief een reis door de Lage Landen. Doel: het herstel van de veiligheid, het verstevigen van de infrastructuur en het motiveren van lokale bestuurders (…).

Buijtendorp heeft een fraai boek geschreven waarin hij aan de hand van materiële zaken de diepgaande ideologische verandering laat zien die er na het jaar 117 is opgetreden. Ook laat hij lezen hoe de ‘Lage Landen’ daarin een belangrijkere rol hebben gespeeld dan vaak gedacht. Die vormden een dynamisch centrum dat door zijn strategische ligging op militair, politiek en economisch vlak een bloeitijd beleefde onder deze twee ‘goede keizers’”.

 

 

Fik Meijer, Via Appia

Met Horatius langs de koningin der wegen (Athenaeum 2017, 320 blz., € 24,99).

Via Appia
Via Appia Fik Meijer

Waarom is er nog geen boek over een van de beroemdste wegen ter wereld? Sinds 191 v.Chr. kunnen reizigers zonder onderbrekingen de bijna 550 kilometer van Rome naar Brindisi afleggen. Eerst deden alleen soldaten dat, later volgden leden van officiële delegaties, en heel veel handelaren, toeristen en pelgrims. Reisverslagen zijn er bijna niet. Er is een uitzondering: een satire van de dichter Horatius.
 In 37 v.Chr. reisde hij over de Via Appia voor een diplomatieke missie. Fik Meijer volgt nu zijn spoor. Zijn nieuwste boek gaat over wagens en herbergen, kaarten en mijlstenen en over beroemde schrijvers en schilders die over de Via Appia hebben gelopen. Daarnaast vertelt Meijer over de moord op de radicale volkstribuun Clodius, het levenseinde van Cicero, de slachting van de mannen van slavenleider Spartacus en de gevolgen van de Slag bij Cannae. En over de inspanningen van verschillende keizers om de weg in goede staat te houden.
 Door de kaarten en talrijke kleurenfoto’s van de belangrijkste bezienswaardigheden komt de Via Appia ook visueel tot leven.

Tekst: www.hebban.nl

Recensie NRC (26 januari 2018) over Fik Meijer, Via Appia:

Meijer beschrijft de geschiedenis van de Via Appia (en over het reizen in de Romeinse tijd, de ongemakken die men daarbij ondervond, waar men logeerde en welke monumenten er nog langs de route staan) “aan de hand van het reisverslag dat de Romeinse dichter Horatius ooit maakte van zijn tocht van Rome naar Brindisi. Dat had een verrassend boek op kunnen leveren, maar helaas: Meijer blijft steken in een geleerde – dat wel – opsomming en daardoor stijgt het boek maar net uit boven het niveau van een historische reisgids. Wie echt een mooi, goed geschreven en net zo erudiet boek wil lezen over de Via Appia kan beter terecht bij het helaas nooit vertaalde The Appian way. Ghost Road, Queen of Roads van de Amerikaanse classicus Robert A. Kaster (University of Chicago Press, 2012)”.

 

 

Marlite Halbertsma en Marieke Kuipers, Het erfgoeduniversum

Een inleiding in de theorie en praktijk van cultureel erfgoed (Coutinho: Bussum 2014)

Het Erfgoeduniversum
Het Erfgoeduniversum

De voorgenomen ‘herbouw’ van de Donjon heeft recentelijk in Nijmegen (weer) de nodige discussie uitgelokt. Ook in de landelijke media werd er de nodige aandacht aan besteed, zoals onder andere in de Volkskrant van 22 maart 2017. In dit artikel wordt gewezen op de problemen die met name bewakers van cultureel erfgoed hebben met dergelijke plannen. Zoals de hoogleraar Cultureel Erfgoed aan de TU Delft en medeauteur van Het erfgoeduniversum, Marieke Kuipers , het verwoord: “Archeologen zien het nabouwen van oude monumenten met nieuwe materialen als geschiedvervalsing. Zij noemen dat de Disneyficatie van monumenten: het bouwen van lege decorstukken.“ Herbouw of nabouw van een verdwenen gebouw hoeft volgens Kuipers niet altijd afkeurenswaardig te zijn: nabouw van bijvoorbeeld oude barakken uit Westerbork is zinvol omdat zo de geschiedenis weer verteld kan worden. De herbouw van de Donjon dient volgens haar echter alleen maar een commercieel doel, “daar heb ik meer twijfels over”. 
Ook al zou het lukken om een gebouw historisch verantwoord te reconstrueren (wat op zichzelf al moeilijk genoeg is, omdat de oorspronkelijke materialen vaak niet meer voorhanden zijn en, vooral, omdat het gebouw aan moderne eisen moet voldoen), dan nog is er een spanning tussen vorm en functie. De Donjon was een verdedigingstoren en in de nieuwe plannen wordt het een ‘belevingscentrum’.
En ‘beleving’ is vooral voor het lekenpubliek van belang: “Die hoeft, zoals de tegenwoordige praktijk aantoont, niet per se gebonden te zijn aan de historische echtheid van het object”, lezen we in Marlite Halbertsma en Marieke Kuipers, Het erfgoeduniversum. Een inleiding in de theorie en praktijk van cultureel erfgoed (Coutinho: Bussum 2014). Aan de voorgenomen herbouw van de Donjon wordt in dit boek geen aandacht besteed, maar het gaat wel uitvoerig in op vragen en opvattingen die in de discussie hierover een rol kunnen spelen. Zoals vragen over de rol van erfgoed in onze samenleving en hoe deze rol voor elke generatie anders kan zijn. welke opvattingen er zijn over wat we behoudwaardig vinden, over restauratie, reconstructie en replica van objecten en over betwist en belast erfgoed. Als voorbeeld van dit laatste geeft het boek het voorbeeld van de bunkers van de Atlantikwall: ooit voor een deel gesloopt als ‘ongewenst erfgoed’, nu behouden juist omdat het ‘ongewenst erfgoed’ is
Een aardig weetje voor de WOII-archeologen: in 1958 begon de Franse filosoof en stedenbouwkundige Paul Virilio een onderzoek naar deze bunkers en organiseerde er in 1975 een tentoonstelling over: een vroeg voorbeeld van archeologie van de Tweede Wereldoorlog!

 

Onze vroegste voorouders, Leendert Louwe Kooijmans

De geschiedenis van Nederland in de steentijd, van het begin tot 3.000 v. Chr. (Bert Bakker, 608 blz., € 39,99).

Onze vroegste voorouders
Algemene geschiedenis van Nederland  De eerste Nederlanders

De menselijke geschiedenis strekt zich ver uit vóór de tijd waarin de mensen opschreven wat er zoal gebeurde. Dat is de periode die we – ten onrechte – prehistorie noemen. De geschiedenis van die tijd kunnen we enkel aflezen uit de sporen en resten die mensen in de bodem achterlieten, gedurende meer dan 100.000 generaties, meer dan een miljoen jaren. Dat is een lang traject van menselijke evolutie, culturele en maatschappelijke ontplooiing, van creativiteit en innovatie. Drie grote vragen houden ons daarbij bezig: wie zijn wij, waar komen wij vandaan en hoe kan het dat wij geen jagers meer zijn maar boeren? Onze vroegste voorouders vertelt het verhaal van drie grote migraties: twee vanuit Afrika en een derde uit het Nabije Oosten. En we lezen hoe men op die momenten leerde om te gaan met de ijstijdcondities en reeds aanwezige Neanderthalers en jagers.

Onze vroegste voorouders gaat over de steentijd, toen Nederland aanvankelijk nog slechts een klein en anoniem stukje van de grote Europese ruimte was. Maar aan het einde van ons verhaal heeft de bevolking hier een eigen karakter gekregen en begint met de inrichting van ons land een nieuw hoofdstuk van onze geschiedenis.

 

Herman Clerinxs, Een paleis voor de doden.

Een paleis voor de doden
Een paleis voor de doden

Een bespreking uit NRC van het boek Herman Clerinx. Over hunebedden, dolmens en menhirs (Athenaeum, 352 blz., € 24,99)
Bespreking in NRC Handelsblad, 30 juni 2017.

Herman Clerinx beschrijft de beschavingen die zo’n vijfduizend jaar geleden hunebedden en dolmens bouwden en menhirs rechtop zetten. Ze plaatsten die monumenten niet zozeer om hun doden te eren, maar vooral om hun eigen leefwereld te verbeteren.

Voor dit boek reisde Clerinx onder andere naar Drenthe, de Belgische Ardennen, Duitsland, Zweden, Ierland, Spanje, Bretagne en natuurlijk Engeland en Schotland. Hij vertelt wat er aan megalithische monumenten te zien is, en voor de Benelux geeft hij zelfs exact aan waar welk monument te vinden is.

Onder het motto ‘nadenken is niet verboden’ gaat Clerinx verder na wat de bedoeling en het nut van al die monumenten was. Daartoe combineert hij de archeologische gegevens met inzichten uit de antropologie, zonder de wetenschap ooit geweld aan te doen. Clerinx legt zelfs uit hoe Stonehenge aan de basis lag van een officieel erkende godsdienst: de religie van de moderne druïden.

 

 The Atlas Of Ancient Rome
Biography and Portraits of the City

The atlas of Ancient Rome
The atlas of Ancient Rome

Andrea Carandini, The Atlas of Ancient Rome. Biography and Portraits of the City (Princeton University Press, 1.280 blz., € 161,99)
(uit: NRC Handelsblad, 7 april 2017)
“Duizenden reconstructies van bekende en verdwenen gebouwen in het antieke Rome heeft de Italiaanse archeoloog Carandini in zijn levenswerk bijeengebracht. Hij ontrafelt de volledige geschiedenis van veertien eeuwen Rome”.

 

Romeinse helmen in Nederland – Alle helmen en viziermaskers van de limes en de rest van Nederland

serie: Stap in het Verleden (9), Paul van der Heijden en Annelies Koster – Hazenberg Archeologie Leiden (onderdeel 1Arch B.V.)  (ISBN 978-90-818683-9-6, 44 pagina’s, gebonden).

Romeinse helmen in Nederland
Romeinse helmen in Nederland

“Dit bijzondere boek is het gezamenlijke resultaat van detector-amateurs, musea en archeologen” zei Annelies Koster, conservator van het Museum Valkhof op donderdag 23 februari tijdens de presentatie van het publieksboek Romeinse helmen in Nederland. Zij stelde met Paul van der Heijden en Tom Hazenberg een prachtig boek samen met alle Romeinse helmen, viziermaskers en helmbanden die in Nederland zijn ontdekt. De objecten komen uit collecties van zowel musea als particulieren. Nu staan ze voor het eerst samen in een boek.

Het boek werd aangeboden aan dr. Carol van Driel-Murray, Romeins archeoloog van de Universiteit Leiden en groot stimulator van de studie van de Romeinse militairen, hun leven en hun uitrusting. “Een prachtig boek dat laat zien hoe rijk de Nederlandse archeologie is. Voor collega’s en voor een breed publiek”, aldus Van Driel-Murray.

Vanaf heden is het boek online te verkrijgen bij hazenbergarcheologie.nl.
Ook ligt het in de Museumwinkels van o.a. Museum Het Valkhof, Rijksmuseum van Oudheden en Archeon.

 

Tom Bloemers en co-auteurs
‘Four approaches to the analysis of (pre-) Roman Nijmegen’

Four approaches to the analysis of (pre-)Roman Nijmegen
Four approaches to the analysis of (pre-)Roman Nijmegen

In de monografie ‘Four approaches to the analysis of (pre-) Roman Nijmegen van Tom Bloemers en een aantal co-auteurs wordt een bloemlezing gepresenteerd uit de opgravingen in ‘Romeins Nijmegen’, die de voormalige Rijksdienst voor Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB) van 1972 tot eind 1981 heeft uitgevoerd.

Het onderzoek richtte zich vooral op de wijdere omgeving van de vesting van het 10e legioen op de Hunerberg. Dit heeft geleid tot wezenlijke nieuwe inzichten in de inrichting en ruimtelijke ontwikkeling van het 3 km2 grote gebied tussen de Nijmeegse binnenstad en het Kops Plateau vanaf de late 1ste eeuw vóór tot in het begin van de 5e eeuw ná Chr. Zo zijn de contouren achterhaald van de grote vroeg-Augusteïsche tweelegioensvesting op de Hunerberg, een kleine versterking bij het Trajanusplein, het vroeg-Romeinse grafveld rond de Museum Kamstraat en de vroegstedelijke nederzetting Oppidum Batavorum in het huidige centrum van de stad en de laat-Romeinse versterking op en om het Valkhof.
Een in alle opzichten verrassende vondst is de kleine begraafplaats uit de Midden-IJzertijd met een graf waarin een tweewielige wagen, speer- en pijlpunten en de crematieresten van een vrouw zijn bijgezet. Het werpt een nieuw licht op de status van mogelijke vrouwelijke leiders in de late prehistorie.
De publicatie is verschenen in de reeks Nederlandse Oudheden van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en is te verkrijgen in de winkel van Museum Het Valkhof, of via de auteur.
Prijs: Tot 1 januari 2017 € 47.50, daarna € 52.50

 

Stijn Heeren, Lourens van der Feijst, Fibulae uit de Lage Landen
Brooches from the low countries.

Fibulae uit de lage landen
Fibulae uit de lage landen

“Prehistorische, Romeinse en middeleeuwse fibulae uit de Lage Landen. Beschrijving en analyse van het gebruik en de betekenis van een archeologische vondstgroep” is een nieuwe studie waarin kledingspelden centraal staan.
Uniek is dat voor dit boek niet alleen museumcollecties en materiaal uit opgravingen zijn bestudeerd, maar dat ook veel grote verzamelingen van detectorzoekers zijn opgenomen. Daardoor geeft dit boek een compleet overzicht van vrijwel alle vormen en varianten van fibulae die tot nu toe in Nederland en aangrenzende gebieden zijn aangetroffen. Ook zijn de verspreidingskaarten in dit boek veel completer dan eerdere kaarten die alleen met opgravingsvondsten werkten.
Het eerste deel van dit boek is beschrijvend: van 90 typen en honderden subtypen en varianten wordt een beschrijving, afbeelding, datering en eventuele de herkomst en verspreiding gepresenteerd.

Het tweede deel van deze studie omvat een vernieuwende analyse van deze archeologische vondsten. Fibulae worden gevolgd van de productie en verspreiding tot aan depositie en recycling. De metaalsamenstelling van veel fibulae is gemeten, op basis waarvan nieuwe inzichten in fibula-productie zijn verkregen. Ook worden complete verzamelingen fibulae van bijvoorbeeld legerkampen vergeleken met die van steden en plattelandsvindplaatsen, of grafvelden met nederzettingen. De grote hoeveelheden fibulae in Noordwest-Europa worden afgezet tegen de schaarse vondsten die uit het Mediterrane gebied bekend zijn. Door deze vergelijkingen worden verrassende inzichten verkregen in het selectieve gebruik van fibulae door groepen mensen in het verleden.
 Het is een boek van ca. 650 pagina’s, met meer dan 100 pagina’s fibula-tekeningen en een groot aantal overige afbeeldingen.

Het is een gebonden boek met harde kaft. In totaal staan er meer dan 1000 fibulae afgebeeld. Het boek is geschreven door Stijn Heeren en Lourens van der Feijst, met bijdragen van Joost Martens, Adrian Roxburgh en Stefanie Hoss. 
Dit nieuwe werk is tijdelijk met grote korting te bestellen.

Het boek is vanaf medio december 2016 in de boekhandel verkrijgbaar en kost dan € 69,50 (exclusief verzendkosten). Tot 15 november 2016 is het te bestellen voor € 45,- inclusief verzendkosten. Voor verzendadressen in België en Duitsland dient € 50,- te worden overgemaakt.
De boeken van de voor-intekening worden medio december 2016 verzonden. Zorg dat u dit niet mist en maak € 45,- over op rekening NL52 ASNB 0942 2238 88 ten name van L. van der Feijst e/o S. Heeren onder vermelding van uw naam en postadres.
[Bovenstaande tekst is van de site https://fibulaeuitdelagelanden.wordpress.com ]

 


Axel Müller en Richard Jansen (eds.), Metaaltijden (vol.3)

Ontmoetingen op het grensvlak van geschiedenis en archeologie, 1950 – 1980

Metaaltijden 3
Metaaltijden 3

Op 16 oktober 2015 werd de derde Nederlandse Metaaltijdendag gehouden met als thema “van Heinde en Verre”. Er werd stil gestaan bij sociale netwerken, migraties en uitwisselingscontacten binnen samenlevingen uit de Brons- en IJzertijd. Verschillende lezingen van die dag zijn in de derde Metaaltijdenbundel opgenomen. Daarnaast zijn er ook weer verschillende bijdragen verzameld ten aanzien van laat-prehistorisch onderzoek. Daarbij passeren Noord-Nederlandse deposities, bijzondere structuren uit Zuid-Limburg en speciale artefacten uit het kustgebied de revue.

De Metaaltijdendag is een initiatief van de Stichting Metaaltijdenonderzoek Nederland (SMON), die zo een breed platform wil bieden aan een ieder met belangstelling voor de laat-prehistorische samenlevingen. Om de verhalen zoveel mogelijk toegankelijk te maken, biedt de Stichting de gelegenheid de gehouden lezingen te publiceren in een bundel. In die zin vormt deze publicatie de verslaglegging van het jaarlijkse congres, maar ook andere bijdragen over de metaaltijden zijn welkom. Samengebracht in deze bundel raken de verhalen over, en interpretaties van, laat-prehistorische samenlevingen verbonden.
Het boek is ook gratis te raadplegen op de (recentelijk geheel
vernieuwde) website van Sidestone Press, maar voor een schappelijk bedrag is het ook te koop in print of als PDF.

Meer informatie over dit boek en andere uitgaven van de Sidestone Press vindt u op: https://www.sidestone.com/books/metaaltijden-vol-3

 

Erik Cordfunke, Het verleden op de schop

Ontmoetingen op het grensvlak van geschiedenis en archeologie, 1950 – 1980.

Het verleden op de schop
Het verleden op de schop

Uitgeverij WalburgPers, prijs € 19,95. Verschijnt in november 2016.

Persbericht:

De jaren 1950 – 1980 vormden voor ons land een periode van grote veranderingen op tal van gebieden. De noodzaak de oorlogsschade te herstellen zorgde voor een sterke economische groei. Wegenaanleg, stadssaneringen en stadsuitbreidingen vonden plaats op een schaal als nooit tevoren. Het grondverzet dat daarmee gepaard ging, vormde echter een ernstige bedreiging voor de in de grond aanwezige sporen van bewoning uit het verleden. De in 1947 opgerichte Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB) was door gebrek aan geld en mankracht niet in staat adequaat op deze ontwikkelingen in te spelen. Maar door een goed georganiseerd netwerk van vrijwilligers dat in de jaren vijftig van de vorige eeuw ontstond, kon in nauwe samenwerking met de beroepsarcheologen veel worden gered van wat anders voorgoed verloren zou zijn gegaan. Bovendien groeide in die jaren 1950 – 1980 een samenwerking tussen historici en archeologen, professionals én vrijwilligers. Het was een doorbraak, want heel langzaam gingen de deuren van de ivoren torens open en werd de weg geëffend naar een breed geïnteresseerd publiek dat op een begrijpelijke manier kennis wilde nemen van de resultaten van historisch-archeologisch onderzoek.

Aan de hand van een negental biografische portretten wordt een beeld gegeven van het enthousiasme waarmee deze ‘pioniers’ een bijdrage leverden aan het behoud van het cultureel erfgoed en aan de vertolking ervan voor een breed publiek (…).

 

Eric Brinckmann, Filosofische wandelingen
Denken over binnen en buiten door de eeuwen heen.

Filosofische wandelingen
Filosofische wandelingen

KNNV Uitgeverij, prijs € 24,95

(Tekst van de achterflap)”Binnen en buiten zijn meer gescheiden dan ooit. Buiten is bovendien niet zomaar ‘natuur en landschap’, het is een voortzetting van de moderne organisatie met andere middelen. Al wandelend kunnen we de grenzen tussen de binnen- en buitensferen verkennen en de tegenstelling verzachten.
In deze filosofische wandelgids neemt Eric Brinkmann de lezer mee naar buiten. Hij koppelt tien uiteenlopende Nederlandse landschappen aan historische thema’s en laat zien hoe het denken zich in de loop der eeuwen heeft verhouden tot de ruimte van stad, natuur en landschap”.
Hoofdstuk 2 beschrijft onder de titel ‘Het woud en de beschaving, de klassieke inrichting van de Lage Landen’ een wandeltocht van 12 ,5 km langs het Romeinse aquaduct in Berg en Dal – Nijmegen.

 


Maryke Janne Naber en Ester Smit, Romeinse veldtochten

 

Romeinse veldtochten
Romeinse veldtochten

Uitgeverij Gegarandeerd Onregelmatig, prijs € 14,95.

Naast de routebeschrijvingen bevat het boekje ook themaverhalen over het leven van Romeinen in het algemeen en van de hier gelegerde soldaten en van de oorspronkelijke bevolking in het bijzonder.

In zeven wandelingen leiden Marycke Janne Naber en Ester Smit je langs sporen van de Romeinen aan de noordgrens van hun rijk. Deze zijn volop verscholen in de bodem, maar reconstructies van Romeinse wegen, wachttorens en fundamenten van grensforten maken dit verleden zichtbaar. Ook kunnen de schatten, die in de loop der tijd zijn opgegraven, bewonderd worden in diverse musea en informatiecentra.

Daarnaast gaan luchtig geschreven themaverhalen nog dieper in op de materie. Zij beschrijven het leven van de Romeinen in het algemeen, en dat van de hier gelegerde soldaten en van de oorspronkelijke bewoners in het bijzonder.

De wandelingen zijn prima bereikbaar per openbaar vervoer en ook horeca en overnachtingsadressen zijn niet vergeten. Ga dus op stap en beleef je Romeinse verleden.

 


Herman Clerinx, Romeinse sporen
Het relaas van de Romeinen in de Benelux met 309 vindplaatsen om te bezoeken.

Romeinse sporen
Romeinse sporen

Athenaeum-Polak & Van Gennep (2015; tweede druk), prijs € 29,99

Dit ruim 400 pagina’s tellende boek geeft zowel een omschrijving van de honderden locaties waar de Romeinse aanwezigheid in de Benelux sporen heeft nagelaten als een overzicht van de Romeinse geschiedenis in onze streken. De auteur vermeldt bij elke vindplaats welke concrete gebeurtenis uit de Romeinse geschiedenis er heeft plaats gevonden of aan welk feit een plaats gekoppeld kan worden. Wat betreft het ‘werkgebied’ van onze AWN Afdeling wordt aandacht besteed aan locaties in Berg en Dal, Cuijk, Heumensoord, Malden, Millingen aan de Rijn, Mook en, natuurlijk, Nijmegen. Over Nijmegen merkt de auteur overigens op dat er van het Romeinse verleden niet veel zichtbaar is gebleven.
 Het toegankelijk geschreven overzicht van de Romeinse geschiedenis is gebaseerd op een grote hoeveelheid geraadpleegde (wetenschappelijke) literatuur. Voor wie zich verder in deze geschiedenis wil verdiepen biedt de omvangrijke bibliografie een goed uitgangspunt. Het boek is geïllustreerd met zwart wit afbeeldingen en een aantal kleurkaternen.

 

Ton Vogels, Wolfskind

Wolfskind
Wolfskind

De roman ‘Wolfskind‘ is een roman die zich afspeelt in de buurt van Nijmegen. Het gaat over de vraag wanneer je het verleden los moet laten. Archeoloog Vincent de Vree denkt de vondst van de eeuw te doen: het joods badhuis. Het moet hem de erkenning geven waar hij al zo lang naar verlangt. Het lot beslist echter anders. In een oud klooster in de Heilig Landstichting ontmoet hij het bijzondere meisje Nova. Ze is wees en worstelt daardoor net als Vincent met het verleden. Samen proberen ze het bestaan te bewijzen van een nieuwe, nog veel spectaculairdere vondst: een Romeins aquaduct bij Nijmegen.

Deze ontdekking moet de gevallen archeoloog in één klap zijn status teruggeven.

Over de schrijver

Ton Vogels is 36 jaar en is woonachtig in Nijmegen. Zijn debuutroman ‘De duivel van Vico’ verscheen in 2012 bij uitgeverij Prometheus. Dit keer heeft hij het anders aangepakt: hij geeft de roman zelf uit. Tot nu toe een mooi avontuur, aldus Ton. Zo richtte hij een uitgeverij op met de onmogelijke naam Salon des Refusés (een verwijzing naar een Franse kunsttentoonstelling van geweigerde kunstenaars), liet hij leesclubs in een vroeg stadium meelezen en -denken en lieten meer dan 2500 mensen via social media weten wat ze de beste cover vonden.

 

Paul van der Heijden (red.), Romeinse wegen in Nederland*
(120 blz., ISBN 978-90-5345-419-0; prijs € 19,95).

Te koop op www.matrijs.com (externe link) en in de boekhandel.

Romeinse wegen in Nederland
Romeinse wegen in Nederland

De Romeinen rolden duizenden kilometers aan wegen uit naar alle hoeken van de toen bekende wereld. Legioenen verplaatsten zich hierover met nog nooit vertoonde snelheid en handelaren brachten handelsgoederen uit verre en onbekende streken naar de Lage Landen.
In dit boek gaan we op zoek naar de Romeinse wegen in Nederland die we kennen uit historische bronnen en archeologische opgravingen. Vaak zijn de wegen in de grond alleen herkenbaar als reepje grind, maar toch vormen ze onderdeel van het netwerk dat Nederland verbond met de rest van het Romeinse Rijk.
Romeinse wegen in Nederland laat op een toegankelijke manier zien hoe de Romeinse wegen ons zowel infrastructuur als beschaving brachten.
Nederland werd letterlijk op de kaart gezet!

 


Paul van der Heijden, Grens van het Romeinse Rijk*
De limes in Gelderland

De grens van het Romeinse rijk
De grens van het Romeinse rijk

(160 blz., ISBN 978-90-5345-327-8; prijs € 19,95). Te koop op www.matrijs.com (externe link) en in de boekhandel.

Dit boek biedt voor het eerst een overzicht van de rijke Romeinse geschiedenis van Gelderland. Het boek laat zien wie hier tweeduizend jaar geleden woonden en gelegerd waren, wat ze deden, dronken en aten en welke goden ze aanbaden.
Plattegronden, foto’s en reconstructietekeningen geven een beeld van forten, villa’s, tempels, wegen, schepen, sieraden, gebruiksvoorwerpen en nog veel meer.
Zo komt de verborgen limes van Gelderland weer tot leven!

 


Varen op de Romeinse Rijn

Varen op de Romeinse Rijn
Varen op de Romeinse Rijn


Op vrijdag 11 maart is het nieuwe publieksboek ‘Varen op de Romeinse Rijn’ gepresenteerd. Dat gebeurde in het Rijkmuseum van Oudheden in Leiden, ons nationale archeologiepodium. Eindelijk een boek voor jong en oud dat ingaat op de spectaculaire scheepsopgravingen langs de Nedergermaanse limes en de

betekenis van de Rijn als Romeinse transportroute. Uiteraard ruimt het boek een speciale plaats in voor de wereldberoemde ‘Zwammerdam-schepen’.

Het rijk geïllustreerde boek is geschreven door Tom Hazenberg en Paul van der Heijden. Speciale vermelding verdienen de schitterende, speciaal voor dit boek gemaakte artist impressions door Mikko Kriek.
Het boek is uitgegeven bij Hazenberg Archeologie in de reeks ‘Stap in het Verleden’. Verkrijgbaar bij een aantal museumshops.

Volg de Romeinse schepen:

web: hazenbergarcheologie.nl (externe link) 

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.