Methode

Door Leo ten Hag1

 

In onderstaand artikel leest u over de methode die de Werkgroep heeft toegepast bij het inventariseren en karteren van oorlogssporen op de Wylerberg.

Sporen van de strijd op de Wylerberg, september 1944.
Aanzet tot reconstructie van een militair landschap.

 

Aanleiding

Op 8 mei 2012 hield Ruurd Kok van archeologisch adviesbureau RAAP op uitnodiging van de AWN Afdeling Nijmegen e.o. een lezing over Archeologie van de Tweede Wereldoorlog in de omgeving van Nijmegen.2

 

 

De lezing vond plaats in het Huis van de Nijmeegse geschiedenis, waar op dat moment ook een kleine tentoonstelling te zien was van tijdens opgravingen gedane vondsten van resten uit de Tweede Wereldoorlog. Deze vondsten waren echter niet het resultaat van gericht onderzoek, maar in feite niet meer dan ‘bijvangsten’ in een onderzoek met een ander doel. In zijn lezing betoogde Kok dat er meer systematisch onderzoek gedaan zou moeten worden naar sporen uit de oorlog. Hij liet tal van voorbeelden zien van locaties waar in Nijmegen oorlogssporen nog zichtbaar zijn. Een inventarisatie daarvan zou zeer wenselijk zijn.

Voor AWN Afdeling Nijmegen e.o. was deze lezing mede aanleiding om te polsen wie van onze leden geïnteresseerd zou zijn in archeologie van de Tweede Wereldoorlog. Een oproep in de Nieuwsbrief gaf veel reacties, ook van niet-AWN leden. Een aantal van hen bleek zich al jaren bezig te houden met onderzoek naar sporen van de strijd in de omgeving van Nijmegen in de periode 1944-1945. Besloten werd om een AWN Werkgroep Archeologie van de Tweede Wereldoorlog op te richten, teneinde de aanwezige kennis en kunde te bundelen. In het najaar van 2013 is deze Werkgroep onder leiding van Paul Klinkenberg gestart met structureel onderzoek naar oorlogssporen op de ten zuidoosten van Nijmegen gelegen Wylerberg.

 

 

Doel onderzoek

Wat de Werkgroep beoogt is het geven van een reconstructie van het militaire landschap ten zuidoosten van Nijmegen, zoals dit is gevormd in de periode september 1944 tot februari 1945.

Lees meer

 

Waarom de Wylerberg?

De Wylerberg en als onderdeel daarvan de Duivelsberg is deel van in het Saalien gevormde stuwwallenlandschap en is het enige hooggelegen gebied in de omgeving van Nijmegen.

Lees meer

 

Evaluatie van eerste fase onderzoek

Tussen juli 2013 en maart 2014 heeft de AWN Werkgroep ongeveer 1/3 van de Wylerberg onderzocht op sporen uit de Tweede Wereldoorlog. Na afloop van dit eerste, inventariserende onderzoek heeft de auteur van dit artikel, samen met Willem Kuppens (lid van de werkgroep) de tot nog toe gevolgde werkwijze geanalyseerd.

Lees meer


Behoud van sporen en publieke aandacht

In maart 2014 hebben wij de eerste fase van een onderzoek afgerond, dat uiteindelijk tot een reconstructie van de ‘ruimtelijke context’ moet leiden. Of, anders gezegd, een antwoord wil geven op de vraag hoe het gebied ten zuidoosten van Nijmegen ten gevolge van oorlogshandelingen in de periode september 1944 en februari 1945 is veranderd. Rekening houdend met de in de vorige paragraaf gesignaleerde moeilijkheden en aanbevelingen zullen wij het onderzoek de komende jaren voort zetten. Tot slot een meer fundamentele vraag: waarom onderzoek doen naar sporen uit de Tweede Wereldoorlog?

Lees meer

 


Noten: Scrol ↓

1 Leo ten Hag is historicus en secretaris van AWN Afdeling 16 Nijmegen e.o. Hij is tevens lid van de Werkgroep Archeologie van de Tweede Wereldoorlog van AWN Afdeling 16 Nijmegen e.o. Deze tekst is een licht gewijzigde versie van het artikel uit Westerheem, 63.6 (2014), pp 373-380

2 Kok 2012

3 Kok 2013, 42

4 Nordyke 2012, 254


5 Gavin 1945

6 De Groot 1984, 111

7 Onder andere in Nordyke 2012, 328-334, 335-338; De Groot 1984, 111-114, Lord 1977, 49-52; Boroughs 2013, 268-277; LoFaro 2011, 382-387


8 Wijnen 2009, 21

9 Alders 2009, 86


10 Wijnen 2009, 42 (noot 60)

11 Bosman 2014, 28

Literatuur

Alders, Pim e.a., 2009: Van bodemvondst tot database. Handboek voor de amateurarcheoloog, Utrecht

Boroughs, Zig, 2013: The 508th Connection, Bloomington, Ind Bosman, A.V.A.J., E.J. van Ginkel, J.P.F. Verweij & W.B. Waldus, 2014: De archeologie van modern oorlogserfgoed. Een inventarisatie van het wetenschappelijke, maatschappelijke en juridische kader voor land- en waterbodems in een nationaal en internationaal perspectief. (ADC Rapport 3595), Amersfoort

Gavin, James, 1945: Market reflections by James Gavin to Captain Westover (historical officer), Z.pl.

Groot, Norbert A. de, 1984: Als sterren van de hemel. De oorlog in het Rijk van Nijmegen – 1944, Weesp

Kok, Ruurd, mei 2012: De verborgen oorlogsgeschiedenis van Nijmegen en omgeving: over het belang van WOII-archeologie, Nieuwsbrief van de AWN Vereniging van vrijwilligers in de archeologie, Afdeling 16 Nijmegen e.o. (samenvatting van de lezing)

Kok, R.S. & W.K. Vos (red.), 2013: Archeologie van de Tweede Wereldoorlog. (Rapportage archeologische Monumentenzorg 211), Amersfoort

LoFaro, Guy, 2011: The sword of St. Michael: the 82nd Airborne Division in World War II, Cambridge, MA

Lord, William G., 1977: History of the 508th Parachute Infantry, Washington

Nordyke, Phil, 2012: Put us down in hell. The combat history of the 508th Parachute Infantry Regiment in World War II, Matthews, NC

Wijnen, J.A.T. 2009: Oorlog in de Sysselt, deel 1. Een onderzoek naar fysieke sporen van de Tweede Wereldoorlog in de Sysselt bij Ede en Aanbevelingen voor het Cultuurhistorisch Beheer van Oorlogserfgoed, Wageningen

 

sporenkaart Wylerberg en Nederrijkswald (in bewerking)
Zie ook fotoverslag ‘onderzoek Wylerberg

 

Naar de sporenkaart (alleen toegankelijk voor leden WOII)