Verschenen

Door Leo ten Hag

Hier vindt u recent verschenen publicaties van in het werkgebied van de AWN afdelingen 16 (Nijmegen e.o.) en 17 (Zuid-Veluwe en Oost Gelderland) uitgevoerde archeologische onderzoeken naar WOII sporen. Hierin worden ook niet door de AWN of met assistentie van AWN’ers uitgevoerde onderzoeken opgenomen.

We vestigen ook de aandacht op publicaties waarin vragen aan de orde komen als: Welke methoden/technieken kunnen gebruikt worden bij onderzoek naar WOII sporen? Welke mogelijkheden en moeilijkheden zijn er bij WOII archeologie? Wat voegt het archeologisch onderzoek naar WOII sporen toe aan onze kennis van deze oorlog?, etc. 
Casestudies uit binnen- en buitenland worden hier ook opgenomen.

 

 

 

A.V.A.J. Bosman (eindredactie), 2019: Strijdigheden 3 
Stichting ACOO, Dordrecht
(€ 15,-, 103 bladzijden)

Bundel van tijdens het gelijknamige congres in Arnhem (12 september 2019) uitgesproken lezingen en enkele andere artikelen.
Een impressie van het Congres en de wijze van bestellen van de bundel via deze link
.

 

 

Fields of Conflict, Conference Proceedings, 1

Fields of Conflict

Editors: Nikita Moreira, Michael Derderian, Ashley Bissonnette

 

Op Verkenning.  
Twee eeuwen militair erfgoed in het vizier.

Deze rapportage is een verkenning naar het Nederlands militair erfgoed uit de periode 1815-1989. Welke gebouwen, landschappelijke elementen en objecten in de land- en waterbodem maken deel uit van dat erfgoed? Het doel van deze Verkenning Militair Erfgoed is om te kijken of er thema’s of aspecten binnen het militaire erfgoed van Nederland zijn die niet of niet voldoende beschermd zijn voor de toekomst.

 

 

J.F. van der Weerden en M. van Willigen, 2017: Ist es noch so gut versteckt…

Onderzoek naar de herkomst van een kist met explosieven te Arnhem Mariëndaal

(BAAC Rap V-16.0339)
Paperback. 116 pp. Geïllustreerd.



In Arnhem werd tijdens een opgraving een kist aangetroffen van Duitse makelij, met een inhoudsopgave in het Nederlands. De kist bevatte Brits sabotage materiaal. De kist werd tijdens de Tweede Wereldoorlog verstopt door de Duitse Abwehr als voorbereiding op een geallieerde invasie van het Europese vasteland. Er komen in dit boek twee verhalen bij elkaar. Het ene gaat over de inhoud van de kist en de Britse poging om een antwoord te vinden op de Duitse militaire voorsprong, het andere over de functie van de kist: het tegenhouden van een vrijwel zekere geallieerde overwinning.
Te openen via deze link

 

Teerose III
Teerose III

 

Martijn Reinders, 2018: Luftwaffe-experiments on the Veluwe moraines in the Netherlands: archaeology of Teerose III (English summary of the report)

Te openen via deze link

 

 

De Lentse Lus archeologisch ontrafeld
De Lentse Lus archeologisch ontrafeld

S. Brussé en C.W. Koot (red.), 2018:

De Lentse Lus archeologisch ontrafeld

Bewoningssporen uit de Middeleeuwen en vondsten uit de Tweede Wereldoorlog (Archeologische Berichten Nijmegen 68).

“Bij station Lent ligt de fietstunnel die onder de Prins Mauritssingel voert. Ten tijde van de civieltechnische werkzaamheden voor de herinrichting van dit kruispunt met de Laauwickstraat en de aanleg van de fietstunnel stond deze locatie te boek als de Lentse Lus. Deze naam refereert aan het huidige kruispunt en verkeerstromen, maar typeert tevens wat deze locatie tijden lang is geweest; namelijk een kruispunt van wegen. (…).
Gelegen op de noordelijke over van de Waal, tegenover de stad Nijmegen nam Lent niet alleen infrastructureel een belangrijke positie in, daarmee was het militair-strategisch ook een plaats van betekenis. Dit belang blijkt uit de nabije aanwezigheid van het middeleeuwse kasteel Lent, dat tegen het einde van de 16e eeuw plaats moest maken voor schans Knodsenburg. Tijdens gevechten rondom Knodsenburg, in 1585, 1591 en 1672, strekte het strijdtoneel zich uit tot de Lentse Lus. Tientallen loden kogels verschoten met pistolen, karabijnen en vooral musketten zijn hiervan het resultaat. Eeuwen later, in september 1944 lag de Lentse Lus wederom in de frontlinie. Ook hiervan zijn archeologische getuigenissen aanwezig op de Lentse Lus.”
Het boek is te bestellen bij SPA Uitgevers.

 

Conflict Archaeology
Conflict Archaeology

 

Max van der Schriek & Willem Beex, 2018:

The application of LiDAR based DEMs on WWII conflict sites in the Netherland

 

 

 

valkhofbunker
Rijksmonumenten in Lent
De rivierkazematten

Leo van Midden, Martijn Reinders, 2018: 

Rijksmonumenten in Lent
de rivierkazematten (Stichting Valkhofbunker, Nijmegen)

 ← Hier te lezen als PDF (118 blz.)

 

 

 

Historie en archeologie van schuttersputten langs de Oorspronbeek
Historie en archeologie van schuttersputten langs de Oorspronbeek

Martijn Reinders, 2018:
Project Landgoed Oorsprong.

Historie en archeologie van schuttersputten langs de Oorsprongbeek te Oosterbeek.

← Hier te lezen als PDF (43 blz.)

 

 

 

 

Een brug te ver onderzocht

A. Bosman, R. Geerts en D. Sam (red), 2017:
Een brug te ver onderzocht.
Archeologisch onderzoek in stadsblokken-Meinerswijk, gemeente Arnhem (ADC Monografie 22; ADC Archeoprojecten)

Resultaten van de opgravingen op het terrein in Arnhem waar tijdens de Tweede Wereldoorlog de brug lag over de Rijn en waar hevige bombardementen hebben plaatsgevonden. Er is veel vondstmateriaal. De nasleep van de gevechtshandelingen komt nu beter in beeld. Specifiek gaat het om het opnieuw aanleggen van de bruggen maar ook hoe men praktisch omging met het maanlandschap dat rondom het bruggenhoofd ontstaan was. Tijdens de egalisatie van het terrein kon men ook meteen het afval dumpen.
 (tekst SPA Uitgeverij)

 

Impacted pillbox
Impacted pillbox

Hilde van de Heul, 2017:

The Potential for Second World War Archaeology in de Netherlands.

A Discussion Document (Dissertation submitted in partial fulfilment of the requirements for the degree of MA in Archaeology, University College London, Institute of Archaeology)

Engelstalig.

Naar de inhoud (Externe link)

 

opgegraven strijd
Opgegraven strijd Archeologie van de oorlog

Evert van Ginkel en Arjen Bosman, 2017: Opgegraven strijd.
Archeologie van de oorlog.

Dit  boek is verschenen ter gelegenheid van de gelijknamige tentoonstelling in het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch (28 januari t/m 14 mei 2017).
Een bespreking van Jona Lendering is hier te lezen:
Het boek is hier nog te verkrijgen.
(volgens informatie van 14 mei 2018)

 

Op vrijdag 28 april 2017 vond in het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch de eerste editie plaats van het Congres Strijdigheden.

Een pdf van de bij dit congres uitgegeven bundel, met korte samenvattingen van de lezingen, is via deze site te downloaden
(scrollen naar kopje ‘Eerste editie geslaagd!’)

 

Journal of Community archeology & heritage
Journal of Community archeology & heritage

Jobbe A.T. Wijnen, Ivar A. Schute and Ruurd S. Kok, 2016:

Journal of Community Acheology & Heritage

 

Conflict Archaeology in the Netherlands: The Role of Communities in an Emerging Archaeological Discipline, Journal of Community Archaeology & Heritage, Vol. 3 No. 1, February, 22-39

 

Discussie over de wetenschappelijke betekenis van archeologie van de Tweede Wereldoorlog in het Tijdschrift voor geschiedenis in 2016.
Het artikel van Martijn Eickhoff is te downloaden via academia.edu (zie link hieronder).

Ivar Schute, 2016: De wetenschappelijke betekenis van archeologisch onderzoek naar de Tweede Wereldoorlog, Tijdschrift voor geschiedenis, Jaargang 129, no. 2, pp. 263-278

Martijn Eickhoff, 2016:

De wetenschappelijke emancipatie van archeologisch onderzoek naar de Tweede Wereldoorlog en het belang van maatschappelijk engagement. Een reactie op Ivar Schute, Tijdschrift voor Geschiedenis, Jaargang 129, no. 2, pp. 279-289

 

 

Kochbunkers Arnhem
Kochbunkers in de tuin van Museum Arnhem

M. Reinders (met bijdragen van L. van Midden en S. van Dorst), 2016:

Kochbunkers in de tuin van Museum Arnhem

Een historisch onderzoek naar en archeologische waarneming van resten uit de laatste fase van de Tweede Wereldoorlog (Werkgroep WO2; AWN Afdeling 17, rapport 1)

 

 

Archeologische getuigenissen
Archeologische getuigenissen van de Tweede Wereldoorlog

Heroen Damen, Cees Koot, met een bijdrage van M. Hogervorst, 2016:

Archeologische getuigenissen van de Tweede Wereldoorlog

← Hier te lezen als PDF (60 blz.)

(Archeologische Berichten Nijmegen – Rapport 64, Gemeente Nijmegen, Bureau Leefomgevingskwaliteit, Archeologie).



Dit is deel 7 van Archeologische monumentenzorg in het plangebied van de dijkteruglegging bij Lent.

 

 

David G. Passmore, Stephan Harrison & David Capps Tunwell, 2014:

Second World War conflict archaeology in the forests of north-west Europe

 

Het natuurgebied rondom Nijmegen bezien als militair landschap
Het natuurgebied rondom Nijmegen bezien als militair landschap

Het natuurgebied rondom Nijmegen bezien als militair landschap
Redactie Leo ten Hag
2015 ISBN 978-90-9029259-5

Hier te lezen als PDF (55 blz.)

Sinds enige jaren bestaat er bij (amateur)archeologen belangstelling voor onderzoek naar oorlogssporen. Deze nog prille ‘archeologie van de Tweede Wereldoorlog’ heeft nog veel vragen te beantwoorden. Zoals: wat moet worden onderzocht, op welke manier en, vooral, wat voegt dit onderzoek toe aan kennis over deze periode? Op het door de AWN Werkgroep Archeologie van de Tweede Wereldoorlog (Nijmegen) georganiseerde symposium ‘Het Natuurgebied rondom Nijmegen bezien als militair landschap’ hebben sprekers uit verschillende disciplines (archeologie, geschiedenis, landschapsbeheer) zich over deze vragen gebogen. Het resultaat leest u in deze bundel.

 

De archeologie van modern oorlogserfgoed
De archeologie van modern oorlogserfgoed

A.V.A.J. Bosman, E.J. van Ginkel, J.P.F. Verweij en W.B. Waldus, 2014:

De archeologie van modern oorlogserfgoed.

Een inventarisatie van het wetenschappelijke, maatschappelijke en juridische kader voor land- en waterbodems in een nationaal en internationaal perspectief (Rapportage SIKB project 204, fase 1a en1b; ADC ArcheoProjecten, Amersfoort)

 

J. F. van der Weerden & J.P.W. Verspay, 2014: Explosief Erfgoed. Archeologisch onderzoek in de Perimeter te Oosterbeek, gemeente Renkum (Diachron UvA bv, Amsterdam. Rapport 56
 
Uit de Conclusie: “Doel was om te kijken óf en hoe archeologisch onderzoek een bijdrage kan leveren aan onze kennis over de Tweede Wereldoorlog en meer specifiek de strijd in en om de Perimeter. Aangezien we hiervan op basis van verslagen goed op de hoogte waren, was dit in theorie een mooie testcase om te zien in hoeverre aard en verspreiding van het materiaal overeenkomt met het historische beeld. De volgende stap zou zijn om te kijken welk beeld er uit de archeologische resten op zichzelf naar voren komt. Helaas is dit als gevolg van de verstoring van de vindplaats slechts beperkt mogelijk gebleken”.
 
En uit de Aanbevelingen voor verder onderzoek: “De archeologie kan een aanvullend instrument zijn bij het bestuderen van ook dit deel van het verleden. Daarbij moet sterk benadrukt worden dat deze zich dan niet moet verleiden om louter illustratiemateriaal te verzamelen bij een bekend, historisch verhaal. Het is van belang dat de archeologie op eigen kracht met zijn eigen verhaal komt en een eigen perspectief op het verleden biedt, gelijkwaardig aan de perspectieven van andere historische disciplines. Alleen zo heeft dit een meerwaarde”.

 

Nick Warmerdam, 2014: De Atlantikwall, meer dan alleen beton.

Nick Warmerdam
Nick Warmerdam

Een inventarisatie van Duitse verdedigingswerken in het Zuid-Hollandse deel van de Amsterdamse Waterleidingsduinen, Westerheem, jaargang 63, nr. 6, pp. 322-330. Te downloaden via deze link 

Dit artikel is opgenomen in het themanummer van de Westerheem, ‘Tweede Wereldoorlog archeologie’. Dit gehele nummer is digitaal te raadplegen via deze link. Een kritische reflectie op de in dit themanummer opgenomen artikelen is Evert van Ginkel & Arjen Bosman, 2014: Archeologie van WOII: nog wat mijnen te ruimen? Westerheem, jaargang 64, nr. 3, pp. 149-158 , ook te raadplegen via genoemde link.

 

Archeologie van de Tweede Wereldoorlog
Archeologie van de Tweede Wereldoorlog

R.S. Kok en W.K. Vos (red.), 2013: Archeologie van de Tweede Wereldoorlog (Rapportage Archeologische Monumentenzorg 211; Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort)

Archeologie van de Tweede Wereldoorlog (Rapportage Archeologische Monumentenzorg 211; Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort)

 

Conflictarcheologie in Nederland
Conflictarcheologie in Nederland

 
 

Conflictarcheologie in Nederland

R.S. Kok et al, 2013: Conflictarcheologie in Nederland. De potentie van een thematische, diachrone benadering van sporen van oorlog en geweld, Archeobrief. Nr. 2, pp. 2-8

 

 

Naar de bespreking van de boeken Burning Bridges en Bridges are Ours